WE NEMEN JE MEE: EEN TRAJECT BIJ EMTC…

In dit artikel nemen we je mee in onze gedragsveranderende methode via vier krachtige oefeningen. Deze methode biedt een snelle doorbraak voor mensen die worstelen met mentale klachten, waarbij diepgaande patronen snel worden blootgelegd door middel van fysieke oefeningen. Ontdek de intrigerende reis van zorgmedewerker Polly, die de kern van deze aanpak belichaamt.

Met veel passie vertel ik je graag over de 4 oefeningen die de methode maken waar we mee werken. De methode waarvan ik geloof dat een groot deel van de mensen die mentale klachten ervaren, op zeer korte termijn een verbetering gaan ervaren in patronen die misschien al je hele leven belemmerend zijn in je groei en gezondheid. In de methode zitten thema’s verwerkt waar ieder mens wel tegenaan loopt en in plaats van er ellenlange gesprekken over te voeren, laten de fysieke oefeningen in heel korte tijd de kern van jouw belemmerend gedrag zien.

In deze blog leg ik je graag uit hoe die methode dan werkt en wat voor thema’s we aanpakken, maar ik verzeker je dat een live ervaring eigenlijk elke stuk tekst of elk goed gesprek overstemt. Wil je de methode ervaren? Meld je dan nu aan voor een gedragstraining traject.

Casus: Het Verhaal van Zorgmedewerker Polly

Aan de hand van een casus wil ik je graag meenemen in wat de 4 oefeningen in een traject voor mensen kunnen betekenen. De casussen zijn naar ervaring geschreven maar namen zijn fictief.

Zo meldt zorgmedewerker Polly zich bij mij. Een hardwerkende vrouw die altijd klaarstaat voor anderen. Maar niet altijd voor zichzelf. Haar mentale klachten zijn verergerd de laatste tijd en zover dat ze in ziekteverzuim terecht kwam. Ze wilde het niet, maar ze moest. De man met de hamer kwam en op een dag stortte ze in toen het werk haar voor de zoveelste keer te veel werd. In haar gezicht zie ik spanning, haar handen bewegen voortdurend wat mij het signaal geeft dat ze spanning, stress of zelfs trauma vasthoudt in haar lichaam. Ze vertelt haar verhaal maar eigenlijk luister ik niet naar de inhoud.

Ik luister naar de thema’s en belemmerende overtuigingen die ze hierin uitspreekt. Ik hoor haar dingen zeggen als: “Als de kinderen groot zijn, dan…” en: “Maar ik ben verantwoordelijk voor die bewoners, ik kan ze toch niet in de steek laten?” en` “Wie gaat het dan doen? We hebben al een personeelstekort!”. Ik hoor haar zichzelf wegcijferen en tegelijkertijd heel belangrijk maken.

Wegcijferen in de zorg voor haar gezin en hun ellende en dat zij en haar zelfzorg er dus niet toe doen, maar ook heel belangrijk maken in dat zij de enige zou zijn die invloed heeft op het nationaal grote probleem van personeelstekort in de zorg. Typisch, nietwaar?

Veel vrouwen die ik tegenkom in dit werkveld zijn enorm perfectionistisch, waardoor ze alles zelf willen doen en controle willen hebben over eigenlijk alles. Ze nemen dan de wereld op hun rug en hebben het gevoel dat ze alles alleen moeten doen.

De eerste oefening waar wij een traject (bijna) altijd mee starten is “Stop met vechten”. Het is een boksoefening die fysiek laat zien wat jouw primaire overlevingsreactie is in een situatie die je niet of nauwelijks kunt beïnvloeden.

In deze oefening leer je:

  • Om niet meer te vechten tegen situaties die je niet kunt veranderen.
  • Een acceptatieproces te starten dat zorgt voor innerlijke rust.
  • een nieuw patroon aan, waardoor je de controle krijgt over jezelf en je gemoedstoestand niet meer door onbelangrijke situaties wordt beïnvloed.
  • vanuit overleven terug naar leven te gaan. Niet te leven vanuit angst, maar vanuit kracht. Het lichaam geeft antwoord op alle vragen die je hebt, zolang je maar wil luisteren.
  • te accepteren dat je niet overal invloed op hebt.

Als ik de oefening met Polly opstart komt haar primaire overlevingsmechanisme naar voren: ze is een echte vechter. In de oefening spreekt haar lichaam alles uit wat ze moet weten. Je ziet haar lichaam vechten en continue ook de weerstand ingaan. Maar ook zie je hoe ze bevestiging extern zoekt om zeker te weten dat ze wel het juiste doet en een ander niet teleurstelt. Je ziet hoe ze moeite heeft met onverwachte, onbekende situaties, zoals het moeten werken op een andere locatie dan waar ze normaal staat.

En nu we dat allemaal zichtbaar hebben gemaakt is het uiteraard ook tijd om de patronen te doorbreken en ten eerste: te accepteren wat er gebeurt. Situaties accepteren en aan durven kijken. De emoties en gevoelens die daarbij omhoogkomen ook echt durven voelen maar ook leren hoe je die kunt beheersen in plaats van je erdoor te laten overspoelen.

Waarna vervolgens de keuze weer zichtbaar wordt: de keuze om haar eigen weg te volgen en zich niet te laten leiden door situaties waar ze geen invloed op heeft; in plaats daarvan laat ze zich nu leiden door zichzelf: ze leert direct de tools aan om controle te krijgen over zichzelf en met die controle en beheersing veel beter om te gaan met de situaties die ze niet kan veranderen.

Aan het einde van de sessie wil ik eigenlijk dat iemand beter de deur uitgaat dan dat ze binnenkomt. Bij deze dame is dat zichtbaar: er is meer rust in haar lijf, ze geeft aan dat dit veel impact maakt en dat ze nu weet wat ze moet doen.

De intense maar heldere start zorgt vaak voor veel opschudding in iemands systeem. Ik zeg wel eens: korte termijn pijn, lange termijn fijn. Want zo is het wel: op korte termijn voelt het soms zwaar. En dan komt een client terug en zegt: “Nou, ik heb 2 dagen lopen janken. Maar nu voel ik me zoveel lichter!” en zelfs zei een client laatst tegen me: “Esther, deze sessie heeft me meer opgeleverd dan de 3 jaar therapie die ik hiervoor heb gedaan!” Nu ziet zij het verband misschien niet dat die therapie wel degelijk veel in gang heeft gezet, maar ben ik er wel van overtuigd dat deze sessie het proces enorm kan versnellen. En dat is wat dit werk zo magisch maakt.

Stel Je Grens: Omgaan met Bewijsdrang

De tweede sessie is een oefening die inspeelt op de bewijsdrang en prestatiedrang die we als kind al opbouwen door school, ouders, broers, zussen. Het leven dus, kort samengevat. Als kind worden we in onze maatschappij op verschillende manieren geprogrammeerd. Zo ontstaat onze eerst basis die bewijs- en prestatiedrang oplevert. Denk maar aan je schooltijd, waarin de juf je de beurt gaf in de klas. Het goede antwoord werd beloond, terwijl het foute antwoord je misschien een gevoel van schaamte gaf of van falen. Want het foute antwoord werd afgewezen en dan ging de beurt (en de aandacht) naar een ander. Ook werd het snel reageren enorm gepusht, want dacht je iets te lang na over je antwoord, dan ging de beurt ook naar een ander. Beloning kwam dus door zo snel mogelijk het goede antwoord te geven. En die programmering uit zich ook als volwassene nog steeds in het meteen willen reageren op eigenlijk elke vraag die je gesteld wordt. Maar ook de geldingsdrang is nog voelbaar: niet per sé in de vorm van het juiste antwoord, maar wel in klaarstaan voor een ander, het beste advies geven of het mooiste verhaal kunnen vertellen.

Het is eigenlijk ons overlevingsmechanisme wat zorgt voor deze reactie en het overschrijden van onze grenzen. We willen erbij horen want dat verhoogt onze kans op overleven. Het verhoogt onze mogelijkheden om niet dood te gaan. En hoewel dat compleet irrationeel is als we kijken naar de luxepositie waar wij westerlingen ons in bevinden, is ons brein niet zo evolutionair ontwikkeld als onze omgeving.

Het is te vergelijken met het biologische proces van een zwangerschap: hier verandert niets of nauwelijks iets in door de honderden jaren heen. Hetzelfde werkt zo met ons brein: die biologische verandering is nihil. Sinds de Neanderthalers zijn onze breinen maar 2% veranderd. Wat dus betekent dat ons oudste onderdeel van het brein: het oerbrein, nog steeds hetzelfde werkt maar wel veel meer omgevingsprikkels moet verwerken dan in de Neanderthaler tijd. En dus ook nog steeds hetzelfde overlevingsmechanisme bij zich draagt: vechten, vluchten of verstarren bij gevaar. Iets wat toentertijd heel erg hielp in onze overleving omdat we toen letterlijk te maken hadden met levensbedreigend gevaar zoals een beer die ons nomadenkamp in kwam rennen.

Nu, in deze tijd, treedt hetzelfde overlevingsmechanisme in werking op het moment dat er teveel taken op je to-do lijst staan. Minder handig, wel logisch. In de tweede sessie van het traject activeren we dit overlevingsmechanisme weer op een snelle en confronterende manier.

De oefening noemen we: Stel Je Grens.

Zodra je bewijsdrang en prestatiedrang zichtbaar worden leer je vanuit je kern te handelen en non-verbaal gedrag van anderen te herkennen.

Je leert:

  • tijd te nemen voor je antwoord gaat geven
  • dichter bij jezelf en je eigen (positieve) gevoel te blijven
  • om te gaan met omgevingsinvloeden en prikkels
  • lichamelijk meer rust te ervaren waardoor je je minder snel laat beïnvloeden
  • leiding te nemen in een gesprek
  • het onderscheid te maken tussen een monoloog en een dialoog.

Polly, onze perfectionistische controlfreak (sorry, Polly), komt in de tweede sessie bij me met een hoop positieve energie. De vorige sessie heeft indruk gemaakt en ze vertelt enthousiast over de afgelopen 2 weken. Maar al snel komen we er ook achter dat ze het moeilijk vindt om in gesprekken en dagelijkse situaties bij zichzelf te blijven. Zeker als ze dan weer een moeilijk gesprek aan moet gaan met een teamleider, of de prikkels weer om zich heen krijgt van de afdeling waar ze werkt.

Mooi, want dat is precies waar ik haar in kan trainen met deze oefening. Ik laat haar eerst zien wat het doel is van deze oefening: bij jezelf blijven.

Vervolgens confronteer ik haar weer door haar overlevingsmechanisme weer aan te spreken met een simpele kaartenoefening. Voor ze het weet is ze mee in mijn beïnvloeding en op het moment dat ik voordoe hoe het ook had gekund, is ze geraakt.

Geraakt hoe makkelijk ze te beïnvloeden is en hoe makkelijk ze op de kast te jagen is. Ik stel haar gerust: iedereen laat zich meeslepen door deze oefening. Dat is nou mens zijn. We zijn nou eenmaal zo gebouwd. Als ik haar uitleg heb gegeven, begrijpt ze het beter en gaan we aan de slag met het oefenen van nieuw gedrag. Ik blijf haar confronteren op microdetails en ondertussen leer ik haar daarmee om te gaan. Aan het einde van de oefening zit ze niet meer hoog in energie, maar voel ik de rust die ze nu uitstraalt en komt er zelfs een vleugje “Jij kan mij niets meer maken!” naar boven. Dat is wat mijn doel was. Dat wilde ik zo graag bij haar zien. Die zekere blik waarmee ze mij overtuigt dat ze dit straks in de praktijk gaat rocken!

De oefening geeft heel mooi weer wat de eerste stap is naar je grens stellen. Dat is eerst de verbinding met jezelf herstellen en dan pas ga je echt leren HOE je dat nou verder aanpakt. Eerst moet er rust zijn in het systeem en het gevoel van verbinding. Met die verbinding kun je namelijk weer veel breder kijken en zie je oplossingen die je eerst niet zag. En, wat velen ook zullen herkennen, herstelt die verbinding in jezelf ook de verbinding met anderen. En waar je je eerst misschien snel aangevallen voelde, lukt het nu beter om te zien dat dit misschien meer over jezelf zegt dan over de ander. Het overzicht is er weer zodat er nu gewerkt kan worden aan onderdeel 3: communicatie.

Verbinding en Communicatie: De Derde Stap

De derde sessie komt Polly weer bij me en vertelt ze dat ze weer wat aan het werk is en dan merkt dat ze niet goed weet wat ze moet zeggen of doen als een collega de taken anders doet of oppakt dan zij dat doet. Ze vindt het lastig om dan aardig en goed te brengen dat ze het op een andere manier wil of überhaupt om zich uit te spreken. Deze derde oefening leert je dan ook omgaan met de situaties waarin je beïnvloed wordt door een ander. Hoe je eigenlijk zelf de stabiele factor kunt zijn en aan de hand van duidelijke afspraken of kaders ook altijd terug kunt pakken op wat je met elkaar hebt afgesproken. Het leert je niet per sé de grens te stellen, maar je vooral ook te focussen op waar je samen een akkoord hebt gevonden. Daardoor hoef je die grens niet meer te stellen, want hij was al gesteld. Het gaat nu dus over je aan de grens houden die je samen had afgesproken. En soms zit dat afspreken hem in veel kleinere dingen dan je zou denken. Elkaar respectvol behandelen is bijvoorbeeld zo’n onbesproken afspraak. Maar ook laten zien wat je aan het doen bent is al zo’n grens: je bent nu de vaatwasser aan het uitladen bijvoorbeeld en je weet niet hoelang dat duurt, toch is het belangrijk dat je de taak afmaakt voor je iets anders gaat doen. Als een kleine taak namelijk al niet afkomt, hoe ga je dan ooit het grote werk afmaken?

Polly voelt zich bijna in de maling genomen. Ze wordt een beetje boos op zichzelf en op mij want ook in de derde training heb ik haar binnen 5 minuten laten zien dat ze nog steeds beïnvloedbaar is. Iets wat heel normaal is, we zijn nou eenmaal mens en daar hoort een bepaalde beïnvloeding bij. Daar hoort ook een bepaalde afhankelijkheid bij, maar mag Polly nu wel het onderscheid leren maken tussen waar ze afhankelijk van wil zijn en waar ze haar grens leert vasthouden als ze dat niet wil. Ze leert dat ze bij zichzelf mag blijven, letterlijk mag blijven staan ook al beweegt de wereld om haar heen continue. Ze mag leren dat, ondanks dat haar lijf misschien meteen wil reageren op de situatie, ze eerst mag blijven staan en de controle bij zichzelf mag houden in plaats van gericht op de situatie of de mens tegenover haar. We leren haar nieuw gedrag aan waarmee ze in verbinding kan blijven met zichzelf en tegelijk ook met de ander.

In de Polyvagaal Theorie spreken ze over het ‘sociaal-betrokkenheidssysteem’. We spreken dit systeem aan in deze oefening: de gezicht-hart verbinding. Als er veiligheid is, verbinding met zichzelf, dan beïnvloed dit ook hoe we sociaal betrokken kunnen zijn met onze omgeving en kan dit op een ontspannen en veilige manier.

Verankeren en Doelstellingen: De Laatste Stap

De laatste sessie van het traject komt Polly opgewekt binnen. Ze heeft veel aan de trainingen gehad tot nu toe en het lijkt bijna alsof ik een andere vrouw voor me heb zitten. Wel willen we verankeren wat ze nu heeft geleerd en zorgen dat ze ook zonder EMTC verder kan met de aangeboden handvatten. Dat is het met gedrag, je valt makkelijk terug als het nog niet onbewust bekwaam gedrag is geworden en die stap kost gewoon veel tijd. Daarom is de laatste sessie erop gericht haar naar buiten te sturen met een doelstelling in haar hand en tig manieren om daar vandaag nog mee aan de slag te gaan.

In de oefening starten we met een metafoor, een vergelijking met het echte leven. Polly moet lachen om het verhaal wat meteen een beeld vormt in haar hoofd. Ze ziet inderdaad in dat we allemaal makkelijk kiezen voor de weg van de minste weerstand, maar dat het zoveel meer oplevert als je kiest voor de weg van de meeste weerstand. We gaan aan de slag en zo voelt ze niet alleen mentaal hoe zwaar het kan zijn om toch door te gaan bij tegenslag, maar wordt ook het fysieke component weer meegenomen zodat ze ook de fysieke zwaarte hiervan kan voelen. Aan het eind heeft ze een lijst vol met dingen die ze zichzelf al kan zien doen en kiest er ook een aantal uit die vandaag al ruimte krijgen. Polly blij, wij blij, werkgever daardoor natuurlijk ook. Allemaal hebben we een mooie reden om trots te zijn op onszelf.

Geschreven door: Esther Marks

Gedragstrainer, opleider & eigenaar EMTC
Download de EMTC brochure
De brochure wordt naar het ingevulde e-mailadres verstuurd