Voornemens beginnen met het opbouwen van nieuwe gewoontes.
En gewoontes… wat zijn dat nou eigenlijk?
Simpel verwoord is het een automatische reactie op een specifieke situatie. Hoe automatischer, hoe meer ingesleten die is. Zo kan het een gewoonte zijn en een niet-onderhandelbaar feit dat je elke avond voor je gaat slapen, je tanden poetst. Dat is een gewoonte. Of dat je altijd op een bepaalde plek gaat zitten aan de eettafel thuis. Maar ook de automatische handeling dat je je koppeling indrukt als je wil schakelen in de auto (iets minder handig als je opeens in een automaat rijdt… ook wel eens in het luchtledige getrapt? Ik wel…).
Hoe meer je gewoonte is ingesleten, hoe minder activiteit je in je brein nodig hebt om die gewoonte uit te voeren: de welbekende ‘automatische piloot’.
Wat daar dus een enorm voordeel van is als je dus veel gewoontes hebt, veel routine, is dat je dus ook letterlijk minder energie kwijtraakt. Die kun je dan mooi gebruiken in het leren van nieuwe dingen!
We hebben enorm veel gewoontes en alle gewoontes hebben 1 doel: het oplossen van een probleem. Maar naast ‘handige’ of ‘positieve’ gewoontes, hebben we ook veel negatieve, onhandige gewoontes. Zoals roken. Ons telefoongebruik (telkens dat ding oppakken als je ‘m hoort trillen). Netflixen als de kinderen op bed liggen. Die gewoontes vormen zich omdat we uiteindelijk een bepaald verlangen graag willen voldoen. En daar komt ook ons overlevingsmechanisme kijken. Als je nu weet dat een gewoonte het doel heeft om een probleem op te lossen, dan snap je misschien ook dat een negatieve gewoonte zoals roken of telefoongebruik dat probleem (tijdelijk) oplost. Ben je erg gestresst of onrustig? Neem een teug van je sigaret en je stress vermindert. Die stress komt wel net zo hard weer terug, maar de associatie is hiermee gewekt: roken = minder stress. Gewoonte gecreëerd. Ohja, en roken is ook nog eens verslavend, net als die telefoon (dopamineverslaving!) en voilà, ook al WEET je dat je het niet helpt of goed voor je is, nu kan je niet meer (makkelijk) stoppen.
Wat heeft dat overlevingsmechanisme er mee te maken?
Wil je sowieso meer onderbouwde en dieperliggende kennis over het overlevingsmechanisme, klik dan hier voor het uitgebreide artikel over de Polyvagaal Theorie om dat nog beter te begrijpen. Of klik hier als je er een workshop over wilt volgen, in februari staat er weer eentje gepland.
Dat overlevingsmechanisme heeft 2 doelen: veiligheid en verbinding. En dat wil zo snel mogelijk dat er weer veiligheid & verbinding is. Jouw brein kan dus ook niet het onderscheid maken of dat de nieuwe gewoonte die je opbouwt ook helpend is voor de lange termijn. Het is enkel bezig met de korte termijn. Daarom zie je dus dat een gewoonte waarbij je niet meteen resultaat ziet, lastiger kan zijn om vol te houden. In ons werk van patronen doorbreken zien we dat dus continue. Je kent het misschien wel. Je bent boodschappen aan het doen in de supermarkt en je komt iemand tegen die je kent. Je hebt eigenlijk ook wel haast en wil graag door, maar deze persoon begint een praatje te maken en houdt maar niet op. Intern voel je je stressgehalte stijgen. Toch blijf je bevroren staan en blijf je vriendelijk antwoord geven. Uitwegen zoeken om dit gesprek tot een einde te brengen. De oplossing lijkt simpel: Zeg gewoon: Hey, super leuk om je weer te zien, ik heb alleen wat haast dus ik ga weer door! Hier zit dus ons overlevingsmechanisme in de weg: de drang naar verbinding is groter (pleasen, aanpassen), dan voor onszelf opkomen en zorgen dat we op tijd weer thuis zijn (langere termijnprobleem dan nu ‘nee’ zeggen). En zo creëer je de gewoonte om telkens als iemand je tijd en aandacht vraagt, die te geven ook al kom je daardoor in de stress en tijdnood.
Gewoontes en het overlevingsmechanisme gaan dus hand in hand met elkaar. Ze kunnen elkaar versterken maar ook verzwakken.
Dus wat eerst? Eerst het overlevingsmechanisme of eerst de gewoonte? Als je leert om te gaan met je overlevingsmechanisme, daar meer balans in hebt gevonden, wordt het ook makkelijker om nieuwe (positieve) gewoontes te creëren. Het loopt parallel en het versterkt elkaar. Als het zenuwstelsel (je lichaam) tot rust komt, lukt het makkelijker om een nieuwe gewoonte toe te passen. En het is makkelijker om tot rust te komen (en te blijven) als je veel goede gewoontes hebt.
Maar goed, dan de vraag der vragen natuurlijk: Hoe bouw je nieuwe, goede gewoontes?
Een voorbeeld: je wil 10 kg afvallen. Alleen met dat doel, is de kans op slagen beperkt. Niet omdat jij dat niet kan (ik hoor de vechters al: Hoezo dat kan ik niet?!), maar omdat het doel niet per se iets zegt over jouw identiteit. Als je 10kg afvalt, dan ben je nog steeds dezelfde. Als je doelstelling zou zijn: Ik ben fit en gezond… dan is dat iets blijvends. Daar begint het dus al. Wie wil je zijn? En dan een paar tips om vervolgens ook werkelijk gezonder en fitter in het leven te staan:
- Maak het zichtbaar: leg je sportkleding klaar op een plek waar je het ziet, haal gezonde boodschappen in huis, leg je gewichten in de woonkamer neer.
- Maak het interessant: koop een setje sportkleding waar je je lekker in voelt, wat je graag aantrekt. Omring jezelf met motiverende quotes. Zoek een sportmaatje. Vind lekkere gezonde recepten.
- Voeg je nieuwe gewoontes toe aan een bestaande gewoonte (habit stacking): Heel simpel, als je ’s ochtends altijd geniet van een lekkere bak koffie, drink er dan vanaf nu ook een vol glas water bij.
- Maak het makkelijk: niet meteen 10 km willen hardlopen, begin gewoon eens met een rondje door het park, wandelend en de laatste 2 minuten hardlopend.
- Beloon jezelf: nee, niet met een stuk taart of een borrel, maar een doel hangen aan je gewoonte kan wel helpen. Dat je na 10 keer sporten bijv. een sportmassage boekt.
- Korte termijn pijn = lange termijn fijn. Schreeuwt je lichaam dus dat dit echt niet de bedoeling is? Weet dat je op de langere termijn fitter… slanker… sterker door het leven gaat. Even door de zure appel heen, dan blijkt ‘ie toch zoeter dan je dacht.
Wil je hulp bij het aanpakken van dat zenuwstelsel en die gewoontes? Voel je welkom bij ons! Onze 1-op-1 trainingen helpen je om de niet helpende gewoontes te doorbreken en je te leiden naar de goede gewoontes die wel bijdragen aan wie je echt bent. Maar ook de workshops geven al een hoop inzicht en bewustzijn hoe je hier vandaag nog stappen mee kunt zetten.
Meld je hier aan voor een intake of kijk in onze agenda voor de komende workshops.